İnfertilite (Kısırlık)
Erkek İnterfilitesi
Kısırlık yalnızca kadınları ilgilendiren bir sorun değildir. Yapılan araştırmalar, çiftlerdeki kısırlık vakalarının yaklaşık %40’ının erkek faktöründen kaynaklandığını göstermektedir. Bu nedenle infertilite değerlendirmesi çiftin her ikisini de kapsamalıdır.
Erkek kısırlığı, gebelik oluşumunu engelleyen sperm kaynaklı veya hormonal sorunları kapsar. Çoğu zaman belirtisi yoktur; kişi kendini tamamen sağlıklı hissedebilir. Bu nedenle tanı genellikle çiftin infertilite değerlendirmesine başvurmasıyla ortaya çıkar.
Erkek kısırlığının en belirgin belirtisi, korunmasız düzenli cinsel ilişkiye rağmen çocuk sahibi olunamamasıdır. Ancak aşağıdaki durumlar da erkek kısırlığına işaret edebilir:
- Hormonal bozukluktan kaynaklanan cinsel isteksizlik
- Ereksiyon veya boşalma sorunları
- Testis bölgesinde ağrı, şişlik veya sertleşme
- Varikosel (testis damar genişlemesi) — erkek kısırlığının en sık saptanan nedeni
Spermogram, erkek kısırlığını değerlendirmede kullanılan temel testtir. 3–5 günlük cinsel perhiz sonrası mastürbasyon yoluyla alınan meni örneği laboratuvarda incelenir. Raporlanan başlıca parametreler:
- Sperm sayısı: Normal değer ≥16 milyon/mL
- Hareketlilik (motilite): İleri hareket eden sperm oranı ≥30%
- Morfoloji (şekil): Normal formlu sperm oranı ≥4% (Kruger kriteri)
- Toplam meni hacmi ve pH değeri
Sonuçlar anormal çıktığında test en az bir kez tekrarlanır; gerekirse hormonal inceleme ve genetik testler eklenir.
Yaşam tarzı değişiklikleri sperm kalitesini önemli ölçüde iyileştirebilir: sigara ve alkol bırakma, aşırı kiloyu verme, kalsiyum kanalı blokerleri gibi sperm olumsuz etkileyen ilaçlardan uzak durma ve aşırı ısıdan kaçınma (sauna, dar iç giysi) başlıcalarıdır. Hormonal bozukluklar ilaçla tedavi edilebilir. Varikosel durumunda cerrahi girişim sperm parametrelerini iyileştirebilir.
Azoospermi Nedir? TESE ile Sperm Elde Edilebilir Mi?
Azoospermi, menide hiç sperm bulunmaması durumudur. İki tipi vardır:
.1
Obstrüktif azoospermi
Kanalların tıkalı olması nedeniyle sperm dışarı çıkamaz; üretim normaldir. TESE ya da PESA gibi cerrahi yöntemlerle testisten sperm elde edilebilir ve bu spermlerle ICSI yapılabilir.
.2
Non-obstrüktif azoospermi:
Sperm üretimi yetersizdir. Mikro-TESE ameliyatıyla bazı vakalarda yeterli sperm bulunabilir.
Erkek Kısırlığını Etkileyen Yaşam Tarzı Faktörleri
- Sigara ve alkol: Sperm sayısı ve kalitesini doğrudan düşürür
- Aşırı kilo (obezite): Hormonal dengeyi bozarak sperm üretimini olumsuz etkiler
- Testis ısısının artması: Sauna, jakuzi, dar iç giysi, dizüstü bilgisayar kullanımı
- Stres: Yüksek kortizol düzeyi testosterone hormonunu baskılayabilir
- Anabolik steroid kullanımı: Sperm üretimini tamamen baskılayabilir
Erkek Kısırlığında Tüp Bebek (ICSI) Yaklaşımı
Sperm sayısının çok düşük olduğu, hareketsiz sperm bulunduğu veya cerrahi yöntemle sperm elde edildiği durumlarda ICSI (mikroenjeksiyon) en etkin çözümdür. Tek bir sağlıklı sperm, yumurta hücresine doğrudan enjekte edilerek döllenme sağlanır. Bu sayede ciddi sperm sorunu olan erkeklerde dahi biyolojik baba olmanın önü açılmaktadır.