İnfertilite (Kısırlık)
Kadın İnterfilitesi
Hamile kalmak istemenize rağmen sonuç alamamak hem duygusal hem de fiziksel açıdan zorlayıcı bir süreçtir. Ancak günümüz tıbbı, kadın kısırlığının büyük bölümünü doğru tanı ve uygun tedaviyle aşmayı mümkün kılmaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre infertilite, 12 ay veya daha uzun süreli korunmasız ve düzenli cinsel ilişkiye rağmen gebelik elde edilememesi durumudur. Kısırlık yalnızca erkek ya da yalnızca kadın kaynaklı olmayabilir; çiftlerin yaklaşık %40’ında kadına, %40’ında erkeğe bağlı, %10’unda her ikisine ait faktörler rol oynar. Geri kalan %10’luk grup ise açıklanamayan kısırlık olarak değerlendirilir.
- 35 yaş altında: 1 yıl korunmasız ilişkiye rağmen hamilelik yoksa
- 35–40 yaş arası: 6 ay sonuç alınamazsa
- 40 yaş üstü: Beklemeden, doğrudan değerlendirme için
- Bilinen bir kısırlık tanısı, ağrılı veya düzensiz adet, tekrarlayan düşük ya da tüp ameliyatı hikâyesi varsa: Beklenmeden başvurulmalıdır
Kadın kısırlığının en sık karşılaşılan nedenleri şunlardır:
- Yumurtlama bozuklukları (PKOS, hipotalamik işlev bozukluğu, erken menopoz)
- Fallop tüpü hasarı veya tıkanıklığı (geçirilmiş enfeksiyonlar, endometriozis)
- Endometriozis (çikolata kisti hastalığı)
- Rahim içi sorunlar (polip, miyom, yapışıklık, rahim şekil bozukluğu)
- Serviks (rahim ağzı) kaynaklı sorunlar
- İleri yaş ve azalan yumurtalık rezervi
- Tiroid hastalıkları, diyabet gibi sistemik hastalıklar
Kısırlığın en yaygın kadın kaynaklı nedeni yumurtlama bozukluklarıdır. Düzenli adet görmek, her ay yumurtlandığı anlamına gelmez. Polikistik over sendromu (PKOS), üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen yumurtlama bozukluğudur ve kısırlık vakalarının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Tiroid sorunları ve prolaktin yüksekliği de yumurtlamayı olumsuz etkileyebilir.
Fallop tüplerinin tıkalı olması, spermin yumurtaya ulaşmasını engeller. Tüp tıkanıklığının en sık nedenleri geçirilmiş pelvik enfeksiyonlar (klamidya, gonore) ve endometriozistir. Rahim içinde bulunan polipler, miyomlar veya yapışıklıklar da embriyonun tutunmasını zorlaştırabilir.
Kadın Kısırlığı Tanı Süreci
İlk değerlendirmede uygulanan temel testler:
.1
Hormon Testleri
FSH, LH, AMH, E2, prolaktin, tiroid fonksiyon testleri
.2
Transvajinal ultrason
Over rezervi, folikül sayısı, rahim ve over değerlendirmesi
.3
Rahim filmi (HSG – Histerosalpingografi)
Tüp açıklığı ve rahim iç yapısının incelenmesi
.4
Histeroskopi
Gerektiğinde rahim içinin doğrudan görüntülenmesi
Tedavi Seçenekleri Nelerdir?
Tedavi, kısırlığın nedenine göre belirlenir:
- Yumurtlama bozukluklarında: İlaçla yumurtlama uyarımı (ovülasyon indüksiyonu)
- Tüp tıkanıklığında: Cerrahi ya da doğrudan tüp bebek
- Rahim içi sorunlarda: Histeroskopik polip/miyom temizliği
- Açıklanamayan kısırlıkta: Aşılama (IUI) veya tüp bebek (IVF)
- Endometrioziste: Laparoskopik ameliyat ve/veya tüp bebek